C-Archief

Bijbehorende afbeelding (propaganda NSB): https://app.raindrop.io/my/60529105/item/1406461392/web

“Nederland voor de Nederlanders!” Dat was de slogan van de NSB in 1935. Het leverde hen bij de provinciale verkiezingen in dat jaar een enorme verkiezingswinst op. Er waren echter ook veel Nederlanders destijds die niet met die slogan bedoeld werden: kunstenaars, wetenschappers, journalisten en anderen die niet tot “het volk” werden gerekend. Het volk waren die Nederlanders die dezelfde ideeën, zorgen en meningen hadden als de NSB. Alle andere Nederlanders, waren “volksvijanden”.

Voor mij zijn vrijheid, vrede en democratie een drie-eenheid die ik koester. Waarden die ik innig liefheb. Er kan alleen vrijheid en vrede bestaan als er een democratisch geborgde bescherming is voor minderheden die anders zijn, anders denken, een ander geloof hebben. Ik voel me tegenwoordig soms verdwaald in een donkere Groundhog Day. De film had een mooie Hollywood-ontsnapping, maar lukt dat ons ook?

De NSB was in 1935 vooral tegen de toestroom van vluchtelingen uit Nazi-Duitsland ten tijde van een diepe economische crisis. Ze waren ook tegen de democratie. Tussen 1925 en augustus 1939, in een kleine 16 jaar, waren er 8 kabinetten in Nederland (er volgden geen verkiezingen na een kabinetsval). Steeds met dezelfde confessionele partijen, de 3 voorlopers van het CDA: de katholieke RKSP en de protestantse ARP en CHU. Ze bleven tot elkaar veroordeeld in afkeer van de (destijds) kleine liberale partijen en vooral de grote SDAP, de voorloper van de PvdA. Onderling kibbelden de confessionele partijen over hoe ze de vele nationale en internationale crises moesten oplossen. Moest er, net als in de Eerste Wereldoorlog toen Nederland “overspoeld” werd door “paapse” Belgische vluchtelingen, opnieuw een spreidingswet ingevoerd worden of moesten de veelal Joodse vluchtelingen uit Nazi-Duitsland bij de grens worden tegengehouden?

In de kranten van destijds werd volop gewaarschuwd door vele nationale en internationale schrijvers, journalisten, wetenschappers tegen de afbrokkeling van de democratie. Afbrokkeling van binnenuit omdat de middenpartijen geen oplossingen konden overeenkomen. Afbrokkeling ook van buiten af. Niet alleen in Duitsland, maar ook in Italië, Spanje, Hongarije, Servië en Polen waren rechts-radicale autocraten en rechts-extreme dictators aan de macht. In Frankrijk was de rechts-radicale partij de tweede partij. Hitler was in januari 1933 democratisch aan de macht gekomen in Duitsland. Binnen 6 maanden had hij de onafhankelijke rechtspraak, de onafhankelijke pers en de oppositie monddood gemaakt.

Het dictatoriale optreden van Mussolini en Hitler was het lichtend voorbeeld voor veel NSB-leden. Het probleem van autocraten is echter dat er geen rem staat op hun honger om andersdenkenden en minderheden op te eten.

Juist daarom hoop ik dat de komende verkiezingen resulteren in een overwinning voor democratische partijen die gaan samenwerken in een stabiel en duurzaam bestuur. En wie weet kan ik dan in vrijheid en vrede ontsnappen uit deze Groundhog Day. -- Afbeelding: plakkaat van de NSB

Bontenbal baalt van uitleg over homo-acceptatie op refoscholen: ‘Dit was niet goed, ik maak fouten’ update Opeens moet Henri Bontenbal uitleggen of homo’s op refoscholen van de CDA-leider wel zichzelf mogen zijn. Zo blijkt opnieuw: in de laatste dagen voor de verkiezingen leren kiezers de lijsttrekkers soms pas écht kennen. En dan komen ze er ook achter: de christelijke partijen zijn... christelijk. Bontenbal baalt van zijn uitspraak: „Ik maak fouten, dit was niet goed.’’

Niels Klaassen Niels Klaassen 22 oktober 2025, 20:00 Laatste update: 22:26 Henri Bontenbal (42) kent het reformatorisch onderwijs als geen ander, hij zat vroeger zelf op zo’n school in Rotterdam-Zuid. En, zo zei de CDA-leider eerder deze week nog monter bij Nieuwsuur: die scholen leveren doorgaans ‘voorbeeldige’ leerlingen af.

Wat hij toen nog niet doorhad: zijn verhaal over onderwijsvrijheid versus homo-acceptatie werd lang niet overal opgevat zoals hij het had bedoeld.

De CDA-leider moest op tv reageren op het relaas van een homoseksuele scholier die aangaf niet zichzelf te kunnen zijn op een reformatorische school. Bontenbal zei heel kort dat de visie van de school ‘niet de zijne is’, maar hield de minuten daarna een wat academische verhandeling over de grondwet.

Zijn boodschap: op refoscholen hebben ze veel vrijheid op basis van artikel 23 (vrijheid van onderwijs) dat soms botst met artikel 1 van de grondwet. „In een pluriforme samenleving zullen meningen die je zelf niet hebt altijd schuren”, zei Bontenbal. (...)„Een leerling kan ook naar een andere school.”

Een bommetje ontplofte Daarna ontplofte een bommetje. Politieke opponenten van VVD en D66 spraken schande van Bontenbals reactie. Ook door online influencers (Robbert Rodenburg: ‘Religie mag nooit excuus zijn om ongelijkheid goed te praten’) én aan de talkshowtafel (Johan Derksen: ‘Bontenbal mag geen premier meer worden’) werd de CDA-leider gefileerd.

Een dag later volgt de publicitaire reparatie bij Bontenbal. Het CDA blijft erbij: de vrijheid van onderwijs (artikel 23) is een groot goed en moet blijven.

Máár Bontenbal ‘baalt ervan’ dat hij te kort door de bocht formuleerde en suggereerde dat homoseksuele jongeren een andere school kunnen kiezen als ze in de knel komen, zei hij woensdagavond bij de talkshow Vandaag Inside: „Dat is geen goede uitspraak, zo’n jongere heeft de keuze niet voor een andere school. Mijn bètabrein ging meteen de techniek van de wet in bij Nieuwsuur, daar baal ik van. Jongeren moeten veilig zijn, het belang van het kind staat voorop.”

Bontenbal erkent dat hij een fout heeft gemaakt: „Ik ben een mens, een mens maakt fouten. Ik ben wie ik ben. Als je iets niet goed formuleert, moet je dit ook zeggen.”