C2026-01

Direct naar artikelinhoud Website logo

Voorpagina Krant Best gelezen Rubrieken Column Babah Tarawally Jelle en Hinke zijn een voorbeeld voor particulieren, musea, voor landen

Bron Maartje Geels Dit artikel is geschreven doorBabah TarawallyGepubliceerd op 8 januari 2026, 11:00

Bewaren Delen Ik merk dat ik me steeds vaker omdraai, terugkijk. Naar mijn wortels. Naar wat mij tot mens maakt, en hoe ik me verhoud tot het grotere geheel. Genezing, heb ik geleerd, begint niet met oplossingen maar met reflectie. Met de vraag wie we zijn, en welke wegen, kronkelig, pijnlijk, wonderlijk, ons hebben gebracht tot waar we nu staan.

NIEUW

Word lid van Trouw en krijg online toegang tot de 11 beste kranten Van regio- tot wereldnieuws, van sport tot cultuur

Al vanaf

2,25 per week

Bekijk abonnementen

Op dit moment bevind ik me in Sierra Leone. Hier, tussen de mensen en de natuur, lijkt het lawaai van de wereld even te verstommen. Alsof de bomen fluisteren: kijk hier, niet daar. Ik sluit mijn ogen en vergeet, heel even, dat een handvol debielen denkt dat macht hetzelfde is als vernietiging. Reflectie vraagt soms om niets anders dan durven stilvallen.

Oeroude sculptuur Twee weken geleden reisde ik terug naar mijn geboortegrond. In mijn tas zat iets wat zwaarder woog dan het leek: een Nomoli. Een oeroude stenen sculptuur, bekend uit schoolboeken, uit verhalen, uit het domein van het onbereikbare. Nooit had ik gedacht dat ik er zelf één zou dragen. Het beeld was decennialang in Nederland geweest, meegenomen door Jelle en Hinke, een echtpaar dat in de jaren zestig in Sierra Leone woonde en werkte. Zestig jaar stond de Nomoli tussen vazen en fotolijsten, een stille getuige van het Hollandse leven.

Maar een Nomoli is geen decorstuk. Het is een brug. Tussen levenden en voorouders. Een steen met geheugen. Een steen met stem.

Die stem liet zich al horen vóór mijn vertrek. Niet in woorden, maar in omwegen. Een trein vanuit Utrecht die de verkeerde kant op ging. Terug naar Utrecht. Een gemiste aansluiting naar Brussel. Wachten in Breda. Nog een trein, nog een vertraging. Toen ik mijn tante in Sierra Leone belde, lachte ze zacht. “Je draagt geen steen”, zei ze. “Je draagt iemand.” Of ik wel wist wat ik bij me had. “Misschien wil hij niet terug”, grapte ze. “Al die haperingen? Dat is ook taal.”

Quote van . Je draagt geen steen, zei mijn tante, maar je draagt iemand Ik wuifde het weg. Waarom zou een voorouder niet naar huis willen? Maar in het Nationaal Museum van Sierra Leone hoorde ik hetzelfde. De conservator glimlachte. “Dit is geen gewone steen. Hij heeft een eigen wil.” Ze vertelde over een Nomoli die ooit was teruggebracht door een Amerikaan, om later, onverklaarbaar, weer op te duiken in diens huis, op precies dezelfde plek. Te mooi om waar te zijn, dacht ik. En toch: sommige waarheden vragen geen bewijs, alleen eerbied.

Ontworteling als strategie Wat blijft, is dit inzicht: cultuur is de lijm tussen zielen en generaties. Het massaal weghalen van Afrikaanse artefacten via handel, roof of misleiding was nooit neutraal. Het was ontworteling als strategie. Haal het geheugen weg en een volk gaat twijfelen aan zichzelf. Jelle en Hinke handelden destijds niet uit kwade wil; zij keken met de ogen van hun tijd. Maar zestig jaar later kozen ze voor iets groters dan gelijk krijgen. Ze kozen voor goed doen. Ze gaven me de Nomoli om het terug te brengen naar waar het hoort.

Dat is de les. Restitutie is geen schuldritueel, maar relationeel herstel. Het erkennen dat erfgoed niet alleen uit steen bestaat, maar uit adem, uit verhaal, uit doorgegeven stilte. Moge hun kleine daad een groot voorbeeld zijn voor particulieren, musea, landen. Breng terug wat niet van jou is. Geef voorouders hun adres terug. En luister. Zelfs of juist als een steen begint te spreken. Ik ben omdat wij zijn.

Babah Tarawally is schrijver, columnist en programmamaker. Voor Trouw schrijft hij om de week over (verborgen) discriminatie en racisme, maar vooral over manieren om elkaar op dit thema te kunnen verstaan. Lees ze hier terug.

Help ons door uw ervaring te delen: Feedback geven Ook interessant voor u Op basis van bovenstaand artikel

Laura vertrekt Als ik niet kan betalen – ‘limiet bereikt’ – breekt het zweet me uit

Essay Man van huis, kinderen weg, éven geen gezeur aan je kop

Lezersreacties: Denemarken heeft Groenland ook gekoloniseerd

Lezer zkt liefde Amsterdamse flapuit Netty (68) zoekt een lief vriendje die zijn eigen ding doet

Interview Deze expert ziet een uitweg uit de polarisatie. ‘De middengroep is onze garantie op cohesie, op vrede’

Wilt u iets delen met Trouw? Tip hier onze journalisten Algemeen Over ons Opiniestuk insturen Privacystatement Abonnementsvoorwaarden Gebruiksvoorwaarden Toegankelijkheidsverklaring Cookiebeleid Privacy-instellingen Auteursrecht Colofon Service Klantenservice Bezorgklacht indienen Bezorging pauzeren Bezorging wijzigen (Bezorg)adres wijzigen Adverteren Losse verkoop Zakelijk abonnement Meer Trouw Abonneren Nieuwsbrieven Krant Webwinkel RSS-feeds Facebook Android apps iOS apps Navigeer Columnisten Recensies Archief Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.

Trouw is onderdeel van DPG Media.

KvK Nummer: 34172906 | BTW Nummer: NL810828662B01

© 2026 DPG Media B.V. Alle rechten voorbehouden