C2026

Direct naar artikelinhoud Website logo

Voorpagina Krant Best gelezen Rubrieken Column Babah Tarawally Jelle en Hinke zijn een voorbeeld voor particulieren, musea, voor landen

Bron Maartje Geels Dit artikel is geschreven doorBabah TarawallyGepubliceerd op 8 januari 2026, 11:00

Bewaren Delen Ik merk dat ik me steeds vaker omdraai, terugkijk. Naar mijn wortels. Naar wat mij tot mens maakt, en hoe ik me verhoud tot het grotere geheel. Genezing, heb ik geleerd, begint niet met oplossingen maar met reflectie. Met de vraag wie we zijn, en welke wegen, kronkelig, pijnlijk, wonderlijk, ons hebben gebracht tot waar we nu staan.

NIEUW

Word lid van Trouw en krijg online toegang tot de 11 beste kranten Van regio- tot wereldnieuws, van sport tot cultuur

Al vanaf

2,25 per week

Bekijk abonnementen

Op dit moment bevind ik me in Sierra Leone. Hier, tussen de mensen en de natuur, lijkt het lawaai van de wereld even te verstommen. Alsof de bomen fluisteren: kijk hier, niet daar. Ik sluit mijn ogen en vergeet, heel even, dat een handvol debielen denkt dat macht hetzelfde is als vernietiging. Reflectie vraagt soms om niets anders dan durven stilvallen.

Oeroude sculptuur Twee weken geleden reisde ik terug naar mijn geboortegrond. In mijn tas zat iets wat zwaarder woog dan het leek: een Nomoli. Een oeroude stenen sculptuur, bekend uit schoolboeken, uit verhalen, uit het domein van het onbereikbare. Nooit had ik gedacht dat ik er zelf één zou dragen. Het beeld was decennialang in Nederland geweest, meegenomen door Jelle en Hinke, een echtpaar dat in de jaren zestig in Sierra Leone woonde en werkte. Zestig jaar stond de Nomoli tussen vazen en fotolijsten, een stille getuige van het Hollandse leven.

Maar een Nomoli is geen decorstuk. Het is een brug. Tussen levenden en voorouders. Een steen met geheugen. Een steen met stem.

Die stem liet zich al horen vóór mijn vertrek. Niet in woorden, maar in omwegen. Een trein vanuit Utrecht die de verkeerde kant op ging. Terug naar Utrecht. Een gemiste aansluiting naar Brussel. Wachten in Breda. Nog een trein, nog een vertraging. Toen ik mijn tante in Sierra Leone belde, lachte ze zacht. “Je draagt geen steen”, zei ze. “Je draagt iemand.” Of ik wel wist wat ik bij me had. “Misschien wil hij niet terug”, grapte ze. “Al die haperingen? Dat is ook taal.”

Quote van . Je draagt geen steen, zei mijn tante, maar je draagt iemand Ik wuifde het weg. Waarom zou een voorouder niet naar huis willen? Maar in het Nationaal Museum van Sierra Leone hoorde ik hetzelfde. De conservator glimlachte. “Dit is geen gewone steen. Hij heeft een eigen wil.” Ze vertelde over een Nomoli die ooit was teruggebracht door een Amerikaan, om later, onverklaarbaar, weer op te duiken in diens huis, op precies dezelfde plek. Te mooi om waar te zijn, dacht ik. En toch: sommige waarheden vragen geen bewijs, alleen eerbied.

Ontworteling als strategie Wat blijft, is dit inzicht: cultuur is de lijm tussen zielen en generaties. Het massaal weghalen van Afrikaanse artefacten via handel, roof of misleiding was nooit neutraal. Het was ontworteling als strategie. Haal het geheugen weg en een volk gaat twijfelen aan zichzelf. Jelle en Hinke handelden destijds niet uit kwade wil; zij keken met de ogen van hun tijd. Maar zestig jaar later kozen ze voor iets groters dan gelijk krijgen. Ze kozen voor goed doen. Ze gaven me de Nomoli om het terug te brengen naar waar het hoort.

Dat is de les. Restitutie is geen schuldritueel, maar relationeel herstel. Het erkennen dat erfgoed niet alleen uit steen bestaat, maar uit adem, uit verhaal, uit doorgegeven stilte. Moge hun kleine daad een groot voorbeeld zijn voor particulieren, musea, landen. Breng terug wat niet van jou is. Geef voorouders hun adres terug. En luister. Zelfs of juist als een steen begint te spreken. Ik ben omdat wij zijn.

Babah Tarawally is schrijver, columnist en programmamaker. Voor Trouw schrijft hij om de week over (verborgen) discriminatie en racisme, maar vooral over manieren om elkaar op dit thema te kunnen verstaan. Lees ze hier terug.

Help ons door uw ervaring te delen: Feedback geven Ook interessant voor u Op basis van bovenstaand artikel

Laura vertrekt Als ik niet kan betalen – ‘limiet bereikt’ – breekt het zweet me uit

Essay Man van huis, kinderen weg, éven geen gezeur aan je kop

Lezersreacties: Denemarken heeft Groenland ook gekoloniseerd

Lezer zkt liefde Amsterdamse flapuit Netty (68) zoekt een lief vriendje die zijn eigen ding doet

Interview Deze expert ziet een uitweg uit de polarisatie. ‘De middengroep is onze garantie op cohesie, op vrede’

Wilt u iets delen met Trouw? Tip hier onze journalisten Algemeen Over ons Opiniestuk insturen Privacystatement Abonnementsvoorwaarden Gebruiksvoorwaarden Toegankelijkheidsverklaring Cookiebeleid Privacy-instellingen Auteursrecht Colofon Service Klantenservice Bezorgklacht indienen Bezorging pauzeren Bezorging wijzigen (Bezorg)adres wijzigen Adverteren Losse verkoop Zakelijk abonnement Meer Trouw Abonneren Nieuwsbrieven Krant Webwinkel RSS-feeds Facebook Android apps iOS apps Navigeer Columnisten Recensies Archief Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.

Trouw is onderdeel van DPG Media.

KvK Nummer: 34172906 | BTW Nummer: NL810828662B01

© 2026 DPG Media B.V. Alle rechten voorbehouden

Trouwambtenaren balen van ongeldig huwelijk in Zwolle nadat collega zich door ChatGPT tekst laat influisteren Een huwelijk in Zwolle is ongeldig verklaard omdat de trouwambtenaar niet de juiste woorden uitsprak. Die had zich een tekst laten influisteren door ChatGPT. Trouwambtenaren die vaker een huwelijk voltrekken, balen ervan. In vijf stappen leggen we je uit hoe het zit.

Jasper van Loo Verslaggever gemeente Zwolle 8 januari 2026, 06:00 Laatste update: 11:25

1. Wat is er precies aan de hand?

Een man en een vrouw dachten op een voor hen speciale datum in april vorig jaar in Zwolle getrouwd te zijn. Deze week hebben ze van de rechtbank gehoord dat hun huwelijk ongeldig is verklaard.

Om te trouwen moet een stel volgens de wet tegenover de ambtenaar en getuigen verklaren dat ‘zij elkander aannemen tot echtgenoten en dat zij getrouw alle plichten zullen vervullen die door de wet aan de huwelijkse staat worden verbonden’.

Bij de bruiloft was een ‘eendagsbabs’ ingeschakeld. Dit is iemand – vaak een familielid – die wordt beëdigd tot ambtenaar van de burgerlijke stand en één dag mensen mag trouwen. ‘Babs’ staat voor ‘buitengewoon ambtenaar van de burgerlijke stand’.

De babs in deze situatie had de bewuste woorden niet voorgelegd, maar een andere ‘luchtige’ tekst gemaakt met behulp van ChatGPT. Kunstmatige intelligentie, dus.

2. Waarom wordt er nu ingegrepen?

De gemeente Zwolle meldt via woordvoerder Myon Padding dat de ‘eendagsbabs’ vooraf – zoals gebruikelijk is – bij de rechtbank is beëdigd.

Daarnaast heeft een echte ambtenaar van de burgerlijke stand besproken hoe de ceremonie moest verlopen. Bij de huwelijksvoltrekking was de betrokken ambtenaar ook aanwezig.

‘Die heeft geprobeerd de eendagsbabs te begeleiden’, meldt Padding. ‘De begeleiding werd afgewezen omdat de eendagsbabs aangaf dit vaker gedaan te hebben.’

‘De vaste babs heeft op het moment van de huwelijksvoltrekking de inschatting gemaakt dat ingrijpen niet nodig was.’

De fout werd naderhand ontdekt toen een medewerker van de burgerlijke stand de geluidsopname van de ceremonie beluisterde en bleek dat de verplichte tekst ontbrak.

De gemeente stelt dat ze daarna verplicht is om de officier van justitie in te schakelen. De rechter heeft het huwelijk vervolgens ongeldig verklaard.

Bent of kent u het betrokken stel? De Stentor komt graag in contact. Mail naar: zwolle@destentor.nl

3. Kan iedereen ‘eendagsbabs’ worden?

De gemeente Zwolle heeft een procedure waarin zowel de lokale overheid als de rechtbank instructies geeft over wat er moet gebeuren. Ook moeten er documenten aangeleverd worden.

Als dit niet tien weken voor de bruiloft is geregeld, voltrekt een trouwambtenaar die voor de gemeente werkt het huwelijk.

De regels per gemeente kunnen hierbij verschillen. „Sommige gemeenten, zoals Almere, stellen altijd een cursus verplicht”, zegt trouwambtenaar Andrea Schipper. Zij is oprichter van Matrimonium, de vereniging voor trouwambtenaren die in Ermelo zit.

„Je gaat toch ook geen agent voor één dag aanstellen? Ik vind het helemaal geen goede zaak dat mensen alleen één dag een huwelijk mogen voltrekken.”

„Gemeenten moeten daarmee stoppen. Er komt meer bij kijken dan alleen maar een leuk praatje houden. Het kan heel erg misgaan.”

Dit beaamt trouwambtenaar Madelon Slagt uit Almere. „Je hebt een hele verantwoordelijkheid en moet ook goed kijken of iemand echt wil trouwen. Het vragen om het jawoord is geen moment voor grapjes. Wat in Zwolle is gebeurd, had nooit mogen gebeuren.”

4. Hoe uitzonderlijk is die situatie dan?

De gemeente Zwolle laat weten niet eerder iets vergelijkbaars te hebben meegemaakt. Per jaar kiezen tussen de dertig en veertig stellen voor een eigen trouwambtenaar.

De trouwambtenaren die de Stentor sprak, zeggen dat er wel eens vaker wat misgaat bij een ceremonie, maar dat dan bijna altijd een aanwezige ‘echte’ ambtenaar ingrijpt.

Schipper weet dat in coronatijd een ander huwelijk met een ‘eendagsbabs’ ongeldig is verklaard. „Die besloot het huwelijk een dag later te voltrekken omdat een getuige door corona er nog niet bij mocht zijn. De babs was voor die dag echter niet aangewezen.”

Volgens de trouwambtenaren wordt er in enkele gemeenten gesproken over de optie om de ‘eendagsbabs’ af schaffen.

5. Gaat Zwolle iets veranderen na dit ongeldige huwelijk?

De gemeente Zwolle meldt de situatie ‘intern te hebben besproken’. ‘Dit heeft niet geleid tot een aanpassing van de werkwijze, omdat het hier om een uitzonderlijke situatie gaat. Dat neemt niet weg dat dit een heel vervelende situatie is voor het bruidspaar.’

De gemeente heeft direct contact opgenomen met het bruidspaar zodra duidelijk werd dat er iets niet klopte. Zij zijn volgens de gemeente op een later moment vorig jaar alsnog getrouwd.

Onze excuses Helaas kunnen wij deze social post, liveblog of anders niet tonen omdat het één of meerdere social media-elementen bevat. Aanvaard de social media-cookies om deze inhoud alsnog te tonen.

Cookie-instellingen wijzigen

7 Reacties 7 Reacties Plaats hier je reactie Nog 500 karakters over

Plaats je reactie De naam bij de reactie is Ytzen Lont

Wil je reageren op De Stentor, houd dan rekening met de volgende gedragsregels

Js van Dijk 36 minuten geleden Wat een onzin omdat een magische spreuk niet goed is uitgesproken is een huwelijk ongeldig. De gemeentes hebben er zelf voor gekozen om dit zo vrij te laten. Dat geeft toch ruimte voor eigen inbreng. En dan nu ineens wel een formele weg? Ben ook wel benieuwd naar de tekst die gebruikt is. Als dit dezelfde strekking heeft dan ga je hier toch niet zo moeilijk om doen. Dit bruidspaar had deze datum specifiek om emotionele waarde gekozen. En een huwelijksvoltrekking is toch een symbolisch geheel?

HRM de Jong 2 uur geleden Geprobeerd te begeleiden, maar liet zich afpoeieren door de eendagsbabs. Wat een slap excuus, dit is je taak als vaste babs want dat is je vak en daar krijg je voor betaald. Babs bij de gemeente Zwolle is zo te lezen een erg vrijblijvend baantje. En hoe burgerzaken deze fout verexcuseerd is tenenkrommend. Ben het volledig met Andrea Schipper en Madelon Slagt eens. Zwolle moet stoppen met eendagsbabsen.

Maartje Van Veen 3 uur geleden De betreffende trouwabtenaar is deze titel niet waardig!!

mike portal 3 uur geleden Totaalgeen kennis of ervaring,vragen aan een ander hoeft, dus internet is geweldig maar weet ook niet alles.

CTN De Ridder 3 uur geleden De hamvraag is natuurlijk waarom de echte ambtenaar zijn/haar mond heeft gehouden tijdens de plechtigheid. En als de rechter iets ongeldig verklaart, dan was het dus eerst wel geldig. Vragen genoeg.

Rene Brinker 5 uur geleden Debiel gedrag, horen iets nieuws, en direct maar doen, zonder te weten hoe het precies werkt.. Geval deksel op de neus.

Diana Willemsen 5 uur geleden Wederom een geval van hallucineren door AI. AI klinkt leuk, maar verzint soms de meest kansloze onzin, ook omdat AI enkel alles wat ze op het internet kunnen vinden herverpakt. Wanneer iemand dus een site vol onzin, complotten, en absolute desinformatie heeft volgebouwd en veel andere wappies daar vrolijk naar linken, dan ziet zo'n AI-tool dat als een goede bron om uit te putten. AI ontbreekt "gezond verstand" om af te wegen of iets klopt of niet. Dom van deze babs.

Analyse • 7 jan 17:24 VS verzwakken Navo en Oekraïneoverleg verder met hun oorlogstaal richting Groenland

Ria Cats Terwijl de Verenigde Staten veiligheidsgaranties aan Oekraïne beloven en beweren nog altijd pal achter de Navo te staan, bedreigen ze Denemarken vanwege Groenland. ‘Dit doet écht iets met de geloofwaardigheid van de afschrikking van het bondgenootschap.’

De Amerikaanse president Donald Trump dreigt Groenland, dat slechts ruim 56.000 inwoners telt, in te lijven. Foto: Arie Kievit/ANP In het kort Donald Trump zet volgens veiligheidsexperts de geloofwaardigheid van de Navo ernstig op het spel met zijn dreigementen aan het adres van Groenland. Het Navo-verdrag voorziet niet in een gewapende aanval op een lidstaat door een andere lidstaat, dus er is veel onduidelijkheid over mogelijke reacties en maatregelen. Ook zonder militaire ingreep wordt de Navo verzwakt, want die rust vooral op het uitstralen van ‘eenheid, solidariteit en onderling vertrouwen’. Navo-chef Mark Rutte was er pal voor kerst stellig over tegen de Volkskrant: zijn 32 leden tellende bondgenootschap is sterker dan ooit sinds de val van de Berlijnse Muur in 1989. Dat is volgens hem te danken aan Donald Trump, die meer defensie-investeringen eiste én kreeg van zijn Europese bondgenoten en Canada.

Ruttes rooskleurige woorden kunnen niet verbloemen dat veel Navo-landen erg in hun maag zitten met de wispelturige Trump. Al eerder liet de Amerikaanse president er twijfel over ontstaan of hij landen die te weinig geld uittrekken voor hun leger, nog wel bijstaat in geval van een aanval. Ook lijkt hij geregeld meer op de hand van zijn Russische ambtsgenoot Vladimir Poetin dan van Volodymyr Zelensky en andere democratische leiders.

De vrees voor verzwakking van de 76 jaar oude Navo door Trump is er sinds de jaarwisseling niet minder op geworden. Niet alleen vanwege de Amerikaanse ingreep in Venezuela en dreigementen aan het adres van Colombia, Cuba en Mexico, maar zeker ook vanwege Groenland. Dit is onderdeel van het Deense koninkrijk en zo Navo-lid, niettemin suggereerde het Witte Huis dinsdag Groenland desnoods met geweld in te lijven om de eigen veiligheid te garanderen.

Artikel 5 In geval van een gewapende aanval kan elk Navo-lid overwegen Artikel 5 in te roepen, zegt directeur Anna van Zoest van de Atlantische Commissie, een denktank op het gebied van trans-Atlantische veiligheid. Navo-Artikel 5 behelst dat een aanval op één lidstaat wordt beschouwd als een aanval op alle lidstaten. Maar het Navo-verdrag voorziet niet dat zo’n gewapende aanval van een medelidstaat komt, zegt Van Zoest, die benadrukt dat er veel onzekerheid is over de situatie en dat er dus vooral over kan worden gespeculeerd.

Wat wel duidelijk is: tot dusver is Artikel 5 slechts één keer ingeroepen, door de VS zelf. Dat was na de aanslagen op de Twin Towers in New York in 2001. Navo-leden Griekenland en Turkije voerden weliswaar oorlog in 1974 na een Griekse staatsgreep op Cyprus, gevolgd door een Turkse invasie. Maar toen lieten ze Artikel 5 ongemoeid.

Navo is ‘dood’ bij aanval op Groenland Mocht het tot geweld in Groenland komen, dan is het onwaarschijnlijk dat Canada en Europa het Deense landsdeel verdedigen tegen de veel sterkere kernmacht VS. Wel is de Navo dan ‘dood’, aldus de Deense premier Mette Frederiksen. En die analyse is terecht, omdat de alliantie is gebouwd op eenheid en solidariteit.

‘Het is moeilijk voor te stellen hoe het bondgenootschap zich kan herstellen van zo’n schokkende verdragsschending’, schreef veiligheidsexpert Marion Messner van de Britse denktank Chatham House in een opiniestuk.

Maar volgens deskundigen poogt Frederiksen Trump óók te waarschuwen. Zonder hun 31 Navo-bondgenoten zijn de VS immers veel minder machtig in hun rivaliteit jegens China en Rusland. ‘Het Amerikaanse leger is sterk afhankelijk van toegang tot Europese bases, havens, luchtruim en wateren’, aldus de Amerikaanse oud-ambassadeur bij de Navo, Ivo Daalder, in zijn blog. Bijvoorbeeld bij de eerdere militaire acties in Iran, Afghanistan en Irak.

Geloofwaardigheid onder druk Dat neemt niet weg dat de VS met hun taal over Groenland zelfs nu al de geloofwaardigheid van de Navo ondermijnen, zeggen experts. Van Zoest wijst erop dat ‘Artikel 5 één groot psychologisch middel is om tegenstanders af te schrikken’. Daar vraagtekens bij zetten verkleint volgens haar de ‘effectiviteit’ en kan tegenstanders als Rusland aanmoedigen om ‘speldenprikken’ uit te delen op Navo-grondgebied. Ze denkt dat Rutte momenteel achter de schermen keihard werkt om de Navo-partijen weer op één lijn te krijgen. Diplomaten bevestigen dat.

Daalder waarschuwt dat de kwestie-Groenland eveneens gevolgen kan hebben voor Oekraïne. Dinsdagavond sloot een coalitie van dertig bereidwillige landen in Parijs een akkoord om na een staakt-het-vuren een internationale troepenmacht in het land te plaatsen onder leiding van het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk. Ook zeiden ze het Oekraïense leger blijvend te steunen. De VS beloofden toezicht te houden op de naleving van een bestand.

‘De suggestie dat de Amerikaanse veiligheid in het Arctische gebied vereist dat de VS Groenland bezit, impliceert dat de veiligheidsplicht van de Navo hol is’, meent de oud-ambassadeur. ‘Hoe kan Oekraïne rekenen op een VS die geloven dat echte veiligheid alleen kan worden bereikt in gebieden die deel zijn van het Amerikaanse grondgebied? Het maakt het hele idee belachelijk.’

Messner beaamt dat ‘geen enkele staat de illusie moet hebben weer volledig te kunnen vertrouwen’ op veiligheidsgaranties van de VS. Ze pleit voor een hardere veroordeling door Europese landen van de Amerikaanse actie in Venezuela en de Groenland-dreiging, opdat Europa potentiële andere bondgebieden in de rest van de wereld niet van zich vervreemdt. Die kunnen in de toekomst volgens haar hard nodig zijn.