Houten

Voormalig burgemeester van Houten Wouter de Jong: ‘We moeten bedenken wat het beste is voor heel Houten, niet alleen voor onszelf’ 20 februari 2026 om 11:52 Voorlezen Overig HOUTEN Op 18 maart gaan we naar de stembus om te bepalen wie er in de gemeenteraad komen. Wat is de kracht van de lokale democratie? En aan welke voorwaarden moet deze voldoen? Houtens Nieuws vroeg het aan voormalig burgemeester van Houten, Wouter de Jong.

door Agnes Krijnen

De Jong was van 2013 tot 2019 burgemeester van Houten. Daarvoor was hij ook gedeputeerde bij de provincie Utrecht en later werd hij op verschillende plekken gevraagd crises te bezweren, van project paleis Soestdijk tot het nationale stikstofdossier. Hij was op verschillende niveaus van allerlei kanten onderdeel van de democratische rechtsstaat.

• Advertentie -

SPREIDEN VERANTWOORDELIJKHEID Volgens De Jong zijn er twee pijlers onder een goed werkende lokale democratie. De eerste is het spreiden van verantwoordelijkheid. ,,Het college, de gemeenteraad, de media en de inwoners hebben allemaal een eigen rol. De macht zit niet op één plek, en dat dwingt iedereen om rekening te houden met elkaar.”

In het ‘doormodderen’ zit het kijken naar de belangen van verschillende groepen. Die wederzijdse afhankelijkheid vormt meteen de tweede pijler. ,,In een democratische rechtsstaat zit ingebakken dat je nooit alleen vanuit je eigen voorkeur kunt handelen. Nederland is een polderland. Je moet voortdurend afwegen wat jouw keuze betekent voor een ander.”

DOORMODDEREN Dat voortdurende overleg maakt besturen minder efficiënt, erkent De Jong. ,,Het is zeker een zwakte, maar tegelijkertijd ook de kracht.” Compromissen sluiten kost tijd en leidt soms tot het gevoel dat Nederland ‘doormoddert’. ,,Maar dat doormodderen is essentieel. Daarin zit het kijken naar de belangen van verschillende groepen.”

Een succesvolle democratie vraagt volgens hem om bewustzijn bij iedereen. Niet alleen politici, maar ook kiezers moeten verder kijken dan hun eigen belang. ,,Stemmen betekent nadenken over het algemeen belang. Dat geldt ook voor politieke partijen, zeker in campagnetijd.”

BEWAAKT In een gezonde democratie houdt de meerderheid rekening met de minderheid. De Jong: ,,Democratie is de macht van de meerderheid, rekening houdend met de minderheid.” Dat principe wordt bewaakt door de rechtsstaat. ,,Ook met een meerderheid kun je niet alles doen wat je wilt. De wet fungeert als vangrail en voorkomt het ontstaan van een autocratie.”

Wouter de Jong was van 2013 tot 2019 burgemeester van Houten. - Privé bezit Wouter de Jong

Die rechtsstaat bestond zelfs al vóór de democratische rechtsstaat, benadrukt hij. ,,In de Middeleeuwen moest de koning zich voor het eerst aan de wet houden. Dat is langzaam uitgegroeid tot het systeem dat we nu kennen, waarin macht altijd begrensd is.”

De Jong wijst op artikel 1 van de Duitse Grondwet, waarin staat dat de menselijke waardigheid onaantastbaar is. ,,Deze is opgesteld na de Tweede Wereldoorlog en is niet aan te passen. Het betekent dat we altijd de ander moeten blijven zien als mens. Het klinkt simpel, maar is essentieel. Zodra tegenstanders worden weggezet als ‘ongedierte’ of ‘ratten’, leidt dit tot ontsporing.”

ONDERHOUD Als burgemeester van Houten, leerde De Jong hoe kwetsbaar lokale democratie is. ,,Ze heeft onderhoud nodig. Je moet in de raad blijven praten over hoe je met elkaar omgaat, hoe je luistert en debatteert.”

In Houten lukt het de partijen vaak wel om over hun eigen schaduw te stappen, aldus De Jong. ,,Houten is hier nog steeds vrij goed in. Ook tijdens het pittige debat over de ambtelijk-politieke samenwerking van vorig jaar werd er over grenzen van coalitie en oppositie naar elkaar geluisterd, ondanks de spanning. Dat lukt niet overal.”

MENS CENTRAAL Een andere les die De Jong leerde de afgelopen jaren was dat de mens centraal moet blijven staan, ook in de uitvoering van beleid. ,,We hebben in de toeslagenaffaire natuurlijk gezien dat dit niet altijd gebeurt, maar ook in de lokale situatie kunnen mensen soms vermalen worden in overheidsbureaucratie.” Houten beschikt over een actieve en betrokken samenleving. Dat is heel positief, aldus De Jong: ,,Inwoners zijn bereid te participeren en de gemeente maakt daar gebruik van.”

Democratie vraagt om inschikken en blijven denken vanuit de ander. Toenemende individualisering en een consumptieve houding tegenover de overheid spelen ook in Houten een rol en de tegenstellingen zijn wel vergroot de afgelopen jaren, net als elders in Nederland. Toch nuanceert De Jong het beeld. ,,In Den Haag lijkt de tegenstelling vaak scherp, maar achter de schermen wordt ook goed samengewerkt. De media belichten vooral de conflicten, terwijl er ook veel constructief overleg plaatsvindt.”

GEZONDHEID Zijn werk aan het landbouwakkoord moest De Jong in 2023 beëindigen nadat bij hem prostaatkanker werd vastgesteld. Inmiddels is zijn gezondheid goed. Hij is actief als zelfstandig adviseur en toezichthouder.

De Jong woont nog altijd in Houten. Zijn oproep aan zowel de politiek als inwoners is helder: ,,We wonen in een klein en vol land. We kunnen niet altijd onze zin krijgen. Democratie vraagt om inschikken en blijven denken vanuit de ander.” Zwevende kiezers adviseert De Jong: ,,Ook als je nog twijfelt op wie je stemt, bedenk dan wat het beste is voor heel Houten - niet alleen voor jezelf.”

https://www.ad.nl/houten/uilensoap-brengt-houten-voor-de-rechter-ging-de-gemeente-met-opzet-haar-boekje-te-buiten~a602b350/

19 Feb 2026 04:05:17 UTC

Luchtfoto Ka-pad en foto van steenuil Gebiedje tussen Ka-pad en de Rondweg. © William Hoogteyling / Gina Heynze

‘Uilensoap’ brengt Houten voor de rechter: ging de gemeente met opzet haar boekje te buiten? Het koppeltje steenuilen zit er nog steeds en is zich van geen kwaad bewust. Datzelfde geldt voor de gemeente Houten, die bijna drie jaar geleden twee leegstaande loodsen aan het Hofspoor liet slopen. Deze vroegere bedrijfspanden werden toen mogelijk gebruikt als rustplaats door de beschermde uilen.

Maarten Venderbosch

19 februari 2026, 05:00

De gemeente stond vandaag als verdachte voor de economische politierechter in Utrecht. Houten werd ervan verdacht destijds de natuurwetgeving te hebben overtreden door voor de sloop geen ontheffing te hebben gevraagd bij de provincie Utrecht. Volgens de officier van justitie was er zelfs sprake van opzet, en heeft de gemeente willens en wetens de vereiste toets door de provincie omzeild. De gemeente had haast, en de officier kon ook wel bedenken waarom: er ligt al jaren een plan op de tekentafel om aan het Hofspoor driehonderd appartementen te bouwen. De steenuilen houden dat tegen.

25 jaar in de clinch De wens om hier te bouwen gaat zelfs nog veel verder terug in de tijd. Aan wat nu het Hofspoor heet, was tot voor enkele jaren het landbouwmechanisatiebedrijf van Rinus van Dijk gevestigd, aan de Beusichemseweg. Die heeft zeker 25 jaar met de gemeente in de clinch gelegen over de verplaatsing van zijn bedrijf. Dat moest wijken voor de grootschalige woningbouw in Houten-Zuid. De betreffende locatie is nog steeds één van de laatste postzegels die in Houten-Vinex bebouwd kunnen worden. Het vroegere woonhuis van Rinus van Dijk staat er nog, net als een van de drie bedrijfsloodsen op het terrein. In 2020 vroeg de gemeente ontheffing bij de provincie voor de sloop van het gehele terrein, maar kreeg die niet vanwege de aanwezigheid van steenuilen in een van deze loodsen. In het vervolg hierop overwoog de gemeente gedeeltelijke sloop: niet de loods met de uilen erin, maar wel de twee andere loodsen. De gemeente liet zich hierbij adviseren door een extern ecologisch bureau. Dat stelde dat deze twee loodsen tegen de vlakte konden, ook zonder eerst bij de provincie aan te moeten kloppen, en dus zonder daarbij de wet te overtreden.

‘Stinkt aan alle kanten’ Volgens de officier van justitie was dat ecologisch advies strijdig met eerdere rapporten en ‘stonk’ het nadere onderzoek dat eraan ten grondslag lag ‘aan alle kanten’. Zij noemde het ook ‘onbegrijpelijk’ dat de gemeente vóór de sloop niet opnieuw naar de provincie is gestapt om er zeker van te zijn geen regels te overtreden. Voor de politierechter verklaarde de verantwoordelijk projectleider namens de gemeente juist elke genomen stap met respect voor de steenuilen te hebben gezet, varend op het advies van deskundigen. „De twee loodsen waren ongebruikt, ze werden niet aangemerkt als rustplaatsen voor de steenuilen en we hebben ze zelfs onder ecologische begeleiding laten slopen.” Dat er met de sloop van de beide loodsen opzettelijk inbreuk is gemaakt op de ‘functionele leefomgeving van de steenuilen’, achtte de politierechter niet bewezen. Hij sprak de gemeente Houten dan ook vrij in wat ook wel de ‘uilensoap van Houten’ is gaan heten. De gemeente voert overigens intussen, met instemming van de provincie, een plan uit met de steenuilen.

600 meter vliegen Buiten de Rondweg, op ongeveer 600 meter vliegafstand, is een groen gebiedje ingericht met fruitbomen, bloemrijk grasland, zomereiken en knotwilgen. Op de route erheen zijn nestkastjes geplaatst die de uilen steeds iets dichter naar dit nieuwe, toekomstige verblijf moeten lokken. Gaan ze alsnog niet vrijwillig, dan mogen ze na dit jaar worden gevangen en uitgezet. Daarna kan ook de derde loods aan het Hofspoor worden gesloopt en komt hier, na dertig jaar, de afronding van Houten-Vinex eindelijk in zicht.